Voor veel leraren is na het behalen van hun bevoegdheid niet altijd duidelijk welke ontwikkelmogelijkheden er vervolgens zijn. Terwijl de behoefte om te blijven leren en jezelf als professional verder te ontwikkelen vaak juist blijft bestaan. Volgens de ontwikkelgroep Ontwikkelpaden van NAPL ligt daar een belangrijke opgave. Niet omdat leraren tekortschieten, maar omdat het onderwijs meer ruimte mag bieden voor een herkenbare en samenhangende professionele ontwikkeling gedurende de hele loopbaan.
De ontwikkelgroep Ontwikkelpaden, van links naar rechts (bovenste rij) Tom Drukker, Marijke Boudewijns, Margot Ellenbroek, Brigitte Nijenhuis; (onderste rij) Willy Reijrink te Kronnie, Rosan Bosma, Inger Kroes, Danielle Derkse, Jan Beukelaar, Gerald Steverink.
Professionalisering mag geen sluitpost zijn
De ambitie om te leren is er volgens de groep volop. Wat vaak ontbreekt, zijn de randvoorwaarden. Professionalisering is nog te vaak iets voor erbij. Een studiedag hier, een cursus daar. "Er is weinig tijd, aandacht en structuur voor duurzame ontwikkeling. Het wordt toch vaak gezien als een sluitpost." Initiatieven zijn zelden onderdeel van een grotere ontwikkellijn. Daardoor blijven kansen liggen om kennis duurzaam op te bouwen en gericht te benutten.
Juist daarom zien de leden van de ontwikkelgroep Ontwikkelpaden als meer dan een overzicht van scholingsmogelijkheden. Ze helpen leraren om vooruit te kijken, bewuste keuzes te maken en ontwikkeling onderdeel te maken van hun professionele loopbaan.
Expertise die zichtbaar wordt, wordt ook benut
Elke school heeft specialisten. Leraren met kennis van curriculumontwikkeling, coaching, begeleiding, examinering of pedagogiek. Toch blijft die expertise vaak verborgen. Ontwikkelpaden helpen om zichtbaar te maken welke kennis aanwezig is en welke mogelijkheden er zijn om die verder uit te bouwen. Dat maakt het gemakkelijker om collega's te vinden, kennis te delen en talenten doelgericht in te zetten. Niet alleen de individuele leraar profiteert daarvan. "Als expertise zichtbaar wordt, kan die ook effectiever worden ingezet", volgens één van de ontwikkelgroepleden.
Groeien zonder de klas te verlaten
Een opvallend onderwerp tijdens het gesprek was de manier waarop professionele groei vaak wordt bekeken. Nog altijd leeft het idee dat doorgroeien in het onderwijs vooral betekent dat je uiteindelijk een functie buiten de klas krijgt. De ontwikkelgroepleden zetten daar een ander perspectief tegenover.
Volgens hen verdient juist het vakmanschap van ervaren leraren meer erkenning. Ontwikkeling kan ook betekenen dat je specialist wordt, collega's begeleidt, nieuwe expertise opbouwt of een voortrekkersrol vervult binnen een team. Juist vanuit de praktijk van het lesgeven. Ontwikkelpaden maken zichtbaar dat er verschillende manieren zijn om verder te groeien, zonder afstand te nemen van waar het uiteindelijk om draait: goed onderwijs verzorgen voor leerlingen en studenten.
Bezieling als motor voor ontwikkeling
"Bezieling ontstaat wanneer mensen trots zijn op zichzelf. En trots zijn op jezelf ontstaat ook door te leren." Die uitspraak van een van de leden raakte de rest van de groep. Professionele ontwikkeling gaat namelijk niet alleen over nieuwe kennis of vaardigheden. Het gaat ook over motivatie, zelfvertrouwen en plezier in het vak. Wanneer leraren ervaren dat zij groeien, groeit vaak ook hun betrokkenheid. Ontwikkeling wordt dan geen verplichting, maar iets dat energie geeft. De deelnemers zien ontwikkelpaden daarom ook als een manier om het vakmanschap van leraren te erkennen en te versterken.
Leraren die laten zien dat leren nooit stopt
Voor de ontwikkelgroep raakt professionele ontwikkeling van jezelf als leraar aan de kern van het onderwijs: "Als je het zelf niet doet en voorleeft, leer je leerlingen ook niet om zichzelf een leven lang te ontwikkelen." Leraren die blijven leren, geven leerlingen iedere dag een krachtig voorbeeld. Niet door daar een les over te geven, maar door het voor te leven. Dat maakt ontwikkelpaden meer dan een instrument voor loopbaanontwikkeling. Ze maken zichtbaar dat groei geen fase is die eindigt na een diploma of bevoegdheid. Het is een professionele houding die het hele werkzame leven meegaat. En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van de ontwikkelgroep: een goede leraar is nooit af. Juist daarin schuilt de kracht van het vak.